Nieuws

Vrijdag 20 maart 2015

Symposium 16 april 2015 ‘Over leven in de Waddenzee’

Op 16 april 2015 presenteert Waddensleutels de belangrijkste en meest relevante resultaten voor beleid en beheer van de Waddenzee. Kom kennis maken met zes jaar Mosselwad en Waddensleutels onderzoek.

Deze dag is speciaal bedoeld voor beheerders, beleidsmakers, vergunningverleners, mosselvissers en organisaties die betrokken zijn bij de Waddenzee.

Ben je geïnteresseerd? Meld je dan hier aan. Het symposium vindt plaats in het Stenden Hotel in Leeuwarden. Het programma start om 09.00 uur en duurt tot 17.00 uur.

———————————————————————————————————————————————————————-

Dinsdag 6 januari 2015

Natuurlijke klimaatbuffets Zuidwest-Ameland

De Feugelpôlle is een onderdeel van de ‘Natuurlijke klimaatbuffers’ op Zuidwest-Ameland. De drie experimentele fases zijn afgerond en de eerste resultaten zijn zichtbaar. Boswachter Staatsbosbeheer Marjan Veenendaal en wetenschappelijk coördinator Waddensleutels Tjisse van der Heide lichten het project in het filmpje verder toe.

——————————————————————————————————————————————————-

Donderdag 27 maart 2014

Biobouwers structureren het voedselweb in intergetijde kustgebieden

Op 28 maart hoopt Els van der Zee te promoveren op onderzoek in waddengebieden. Eén van de hoofdstukken uit haar proefschrift is gebaseerd op de Waddensleutels proef.  Zij vond dat de totale biodiversiteit, maar met name de bovengrondse, door de aanleg van kokosmatten en volwassen mosselen binnen enkele maanden enorm omhoog gaat!

Veldexperimenten in de Waddenzee

Els van der Zee concludeert na het doen van veldexperimenten in de Waddenzee en de Banc d’ Arguin in Mauritanië (West-Afrika) dat biobouwers de trofische diversiteit en compositie van het voedselweb in intergetijde gebieden sterk veranderen. Van der Zee verrichtte haar promotieonderzoek bij het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee en verdedigt haar proefschrift op vrijdag 28 maart aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Biobouwers

Biobouwers zijn planten of dieren die hun omgeving sterk veranderen. Door dit te doen, kunnen ze effect hebben op de aantallen en verspreiding van andere soorten. ‘We vonden dat de aanwezigheid van biobouwers zoals rifbouwende schelpdieren (bijvoorbeeld mosselen en oesters), zeegras en krabben, sterk de aantallen en verspreiding van soorten in het voedselweb veranderden zowel door de tijd als in de ruimte’, zegt van der Zee.

Voedselweb

Rifbouwende schelpdieren bijvoorbeeld, bieden hard substraat en stabiliseren de zachte bodem en beïnvloeden op die manier meerdere trofische niveaus van het voedselweb. ‘De effecten zijn tot wel honderden meters vanaf het rif waarneembaar’, aldus Van der Zee. Daarnaast laat ze ook zien dat de combinatie van koloniserend zeegras dat slib ophoopt en krabben die poeltjes graven in die opgebouwde sliblaag, er voor zorgen dat de structuur van het voedselweb en de temporele ontwikkeling hiervan sterk verlaagd (>10j). Tot slot laat dit proefschrift zien dat effecten van biobouwers in combinatie met andere soorten interacties zoals predatie en competitie, sterk de populatiedynamica van andere soorten kan veranderen in deze gebieden.

De bevindingen in het proefschrift onderstrepen daarmee het belang van biobouwers voor zandige intergetijde kustgebieden.

——————————————————————————————————————————————————–

15 maart 2014

Nieuw beeldmateriaal grootschalige voedselweb bemonstering 2013

Onderzoekster Marjolein Christianen maakte een timelapse video van de zomerbemonstering 2013 op Vlieland.

Veel strandkrabben
De onderzoekers vonden tijdens de zomerbemonstering op Vlieland opmerkelijk veel strandkrabben.  Marjolein Christianen: ‘maar liefst 12.000 krabben hebben we gevangen. In elke fuik zaten 50 tot 350 exemplaren. Een onnatuurlijke situatie. In een ongerept voedselweb houden vissen hoger in het voedselweb de krabben onder controle. Voordat de krabben volwassen zijn, worden ze uitgedund. Voldoende grote exemplaren van deze vissen ontbreken echter in de Waddenzee’. Met camera’s filmde Christianen de mosselbanken onder water. ‘Op de videobeelden zie je dat elke centimeter om de vijf minuten wordt gecontroleerd door een krab. Krabben kraken met gemak een klein mosseltje. Ik vind het knap als kleine mosseltjes een dergelijke predatiedruk weten te overleven’.

——————————————————————————————————————————————————–

Vrijdag 11 oktober 2013

Nieuw mosselbankonderzoek Waddensleutels

De onderzoekers van Waddensleutels hebben eind september het veldwerk voor hun onderzoek naar de soortensamenstelling op mosselbanken afgerond. Gedurende zes weken hebben zij mosselbanken bij Texel, Vlieland, Ameland, Terschelling en Schiermonnikoog geïnventariseerd op plant- en diersoorten die op en nabij de bank leven. In totaal zijn volgens onderzoeker Marjolijn Christianen zeker 69 verschillende soorten aangetroffen.

Alle soorten zijn geteld en gedetermineerd en een deel is meegenomen naar het laboratorium van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) op Texel. Via een speciale onderzoeksmethode, een isotopenanalyse,  kan men er achter komen wat een soort eet en wat de plek van die soort is in de voedselketen. Aan de hand van deze resultaten kan men achterhalen hoe compleet de voedselketen is op die plek. Eet een krab op de ene plek bijvoorbeeld vooral garnalen en op de andere plek juist kleinere kreeftachtigen (omdat de garnaal minder aanwezig is) dan wordt dat uit dit onderzoek duidelijk.

De verwachting is dat er een verschil in aantal en isotopen signatuur te zien is tussen organismen verzameld op mosselbedden en organismen verzameld op nabijgelegen kale moddervlakten, en dat dit verschil sterker is in de oostelijke dan in de westelijke Waddenzee. Op basis van deze resultaten kan worden afgeleid wat de soortensamenstelling is en hoe complex de voedselketen is op de verschillende locaties. De uitkomst kan als basis dienen voor toekomstige  natuurbescherming in de Waddenzee.

RTV Noord maakte een kort filmpje over het nieuwe mosselbankonderzoek.

—————————————————————————————————————————————————–

Vrijdag 4 juni 2013

Boot en vrijwilligers gezocht voor voedselweb onderzoek op mosselbedden in de Waddenzee

Het Waddensleutelsproject, bij monde van Marjolijn Christianen, zoekt vrijwilligers die tussen 12 augustus en 20 september 2013 een paar dagen willen meehelpen met de bemonstering voor het in kaart brengen van het voedselweb in de Waddenzee met het isotopenonderzoek.

Op zes locaties wil Christianen monsters nemen van onder meer vissen, algen en benthos (bodemdieren). Ze neemt de monsters op en rond mosselbedden. De 6 locaties liggen verdeeld over de hele Waddenzee op loopafstand (tot 2 km wadlopen) vanaf de eilanden.

De werkzaamheden bestaan uit: monsters verzamelen op het wad tijdens laag tij en ze vervolgens uitsorteren. Christianen zoekt ook een vrijwillig schipper met boot die kan helpen met het vervoer van monsters en netten.

Geïnteresseerden kunnen contact opnemen met Marjolijn Christianen, E: m.j.a.christianen@rug.nl

——————————————————————————————————————————————————-

Woensdag 24 april 2013

Even voorstellen: Marjolijn Christianen

Sinds 1 februari 2013 is Waddensleutels een nieuwe onderzoeker rijker: Marjolijn Christianen. Marjolijn heeft de taken van Tjisse van der Heide als wetenschappelijk coördinator van het project overgenomen. Tjisse blijft één dag in de week werkzaam voor Waddensleutels en blijft betrokken bij de lopende projecten.

Promotieonderzoek
Voordat Marjolijn bij Waddensleutels aan de slag ging heeft zij promotieonderzoek gedaan naar de rol van groene zeeschildpadden in zeegrasvelden in Indonesië. Hierop is zij op 22 maart gepromoveerd. Uit het onderzoek bleek o.a. dat de toename van de bedreigde groene zeeschildpad slecht uitpakt voor de nog resterende zeegrasvelden in het onderzochte natuurgebied. De schildpadden eten het zeegras, maar als dat op is schakelen ze over op de wortels waardoor de planten verdwijnen. Zeegras is net als een mossel een biobouwer: een soort die zijn leefomgeving verbetert, ten gunste van zichzelf en van andere organismen. Verdwijnt de biobouwer, dan verdwijnen hoogstwaarschijnlijk ook vele andere soorten.

Voedselweb Waddenzee
De ervaring die Marjolijn heeft opgedaan bij dit onderzoek gaat zij de komende jaren gebruiken bij de analyse van het voedselweb op mosselbanken. Dit voorjaar start daarom een nieuwe proef waarbij acht mosselbanken worden bemonsterd op soortenrijkdom, vier in de oostelijk Waddenzee en vier in het westelijk deel. Samen met gegevens van zoveel mogelijk soorten die elders in de Waddenzee voorkomen, zoals zeehonden en bruinvissen, moet dit uiteindelijk een goed inzicht geven in het voedselweb van de hele Waddenzee.

——————————————————————————————————————————————————–

Maandag 11 maart 2013

Eerste resultaten experiment klimaatbuffer Zuidwest Ameland
Natuur toont haar kracht

Een niet te onderschatten dynamiek van de zee heerst aan de zuidwestkust van Ameland. Dat is wat de tussenstand van de eerste twee experimentele maatregelen van het project ‘Klimaatbuffer Zuidwest Ameland’ laat zien. In augustus 2012 startten zeven natuur- en overheidsorganisaties dit project. Het moet zorgen voor meer kennis over de combinatie tussen natuurbehoud en kustverdediging langs de kust van het eiland. Zij maken zich nu op voor het derde en laatste deel van het experiment: het effect van mossel- en oesterbanken. Lees het hele artikel.

——————————————————————————————————————————————————

Dinsdag 18 december 2012

Wetenschap krijgt grip op mosselbanken

Bij de afgelopen mosselworkshop in het WTC in Leeuwarden zijn een aantal opvallende onderzoeksresultaten naar voren gekomen. Tijdens de workshop, georganiseerd door het Programma naar een Rijke Waddenzee en De Waddenacademie, werd aandacht besteed aan onderzoeksprojecten als MosselWad, PRODUS, Waddensleutels en Wadden Engine.

De impact van mosselbanken op het ecosysteem blijkt veel groter dan tot nu toe werd gedacht. We wisten al dat er allerlei organismen op kunnen leven en vogels er hun voedsel vinden. Maar op de workshop bleek dat de invloed mosselbanken zich uitstrekt tot ver buiten de banken zelf; vaak tot wel honderden meters.

Een andere primeur waren de resultaten van het PRODUS-project. Dit onderzoek is gericht op de biodiversiteit van onderwater-mosselbanken en de invloed van de visserij daarop. Tijdens de workshop bleek dat de bevindingen van het project nog voor meerdere interpretaties vatbaar zijn. De resultaten worden eerst verder uitgewerkt en beoordeeld door externe deskundigen voordat ze, ergens in de komende maanden, worden gepubliceerd.

Een andere belangrijke vraag ging over de invloed van mosselzaad-invanginstallaties (MZI’s) in de Waddenzee. Die komen er steeds meer, omdat is afgesproken dat de visserij op natuurlijke zaadbanken moet afnemen. Maar concurreren MZI-mosselen andere schelpdieren weg? Uit onderzoek blijkt dat we het nog niet helemaal kunnen uitsluiten, maar het lijkt erop dat dit in de Waddenzee wel meevalt. Een uitgebreider verslag vindt u hier.

——————————————————————————————————————————————————-

Vrijdag 16 november 2012

De vijfde Waddensleutels nieuwsbrief is verschenen.  Lees hier meer over de hoopvolle resultaten die het project Waddensleutels tot nu toe opleverde. 

Abonneren op de nieuwsbrief kan ook. Stuur dan een emailtje naar Quirin Smeele.

E: q.smeele@natuurmonumenten.nl

——————————————————————————————————————————————————

Maandag 22 oktober 2012

Wetenschappelijke workshop over mosselprojecten

Op 19 en 20 november 2012 organiseren De Waddenacademie en het programma ‘Naar een Rijke Waddenzee’ een workshop over het Nederlandse mosselonderzoek in de Waddenzee. Het betreft de projecten:

  • Mosselwad
  • Waddensleutels
  • PRODUS
  • MZI-draagkrachtstudie
  • Mosselcase van de Trilaterale kombergingsvergelijking.

Voor wie?
De workshop is bedoeld voor experts en beleidsmakers uit de drie Waddenzeelanden. Voertaal: Engels. Deelname is op uitnodiging. Indien u een uitnodiging wenst te ontvangen, neem dan contact op met Hein Sas, de secretaris van het organisatiecomité. E: hsas@xs4all.nl. Lees meer….

—————————————————————————————————————————————————–

Zaterdag 26 mei 2012

De vierde Waddensleutels nieuwsbrief is verschenen. Lees hierin onder andere alles over de nieuwe experimenten met mosselen in 2012 en de voedselwebanalyses.

U kunt zich vrijblijvend op onze nieuwsbrief abonneren door u aan te melden bij Quirin Smeele: q.smeele at natuurmonumenten.nl

Maar u kunt de brief ook downloaden.


Woensdag 21 december 2011

De derde Waddensleutels nieuwsbrief is verschenen. Lees hierin onder andere alles over de voortgang van het mosselbankexperiment en de voedselwebanalyses.

U kunt zich vrijblijvend op onze nieuwsbrief abonneren door u aan te melden bij Quirin Smeele: q.smeele at natuurmonumenten.nl

Maar u kunt de brief ook downloaden.


Vrijdag 8 juli 2011

Mossels hebben een speciaal loopje – Dat concluderen onderzoekers van het NIOO-KNAW. Los liggende mosselen die op zoek zijn naar andere mosselen om zich aan vast te hechten doen een zogenaamde “Lévi walk”. Deze manier van voortbewegen blijkt de snelste manier te zijn voor mosselen om een “optimaal mosselbed” te vormen. Lees meer…


Vrijdag 24 juni

De tweede Waddensleutels nieuwsbrief is vandaag verschenen. Lees hierin onder andere alles over de start van het mosselbankexperiment en de voortgang van de voedselwebanalyses.

U kunt zich vrijblijvend op onze nieuwsbrief abonneren door u aan te melden bij Quirin Smeele: q.smeele at natuurmonumenten.nl

Maar u kunt de brief ook downloaden.


Vrijdag 6 mei 2011

De aanleg van het mosselbankexperiment is klaar! De afgelopen anderhalve maand is door medewerkers van Waddensleutels en tientallen vrijwilligers hard gewerkt aan het neerleggen van experimentele mosselbanken onder Schiermonnikoog, Ameland en Terschelling. Vandaag zijn de laatste mosselen onder Schiermonnikoog uitgespreid. De komende 4 jaar zal de ontwikkeling van de proef nauwlettend worden gevolgd door de onderzoekers van het project.

Bekijk hier foto- en videomateriaal van de aanleg van de proef op het Picasa webalbum van technisch coördinator Sander Holthuijsen.


Woensdag 16 maart 2011

In de tweede helft van maart start het onderzoeksteam van Waddensleutels met het uitzetten van proefvlakken voor mosselbankherstel in de Waddenzee. Het is de eerste keer dat actief herstel van mosselbanken wordt uitgevoerd. De onderzoekers markeren per eiland twaalf proefvlakken van twintig meter bij twintig meter. Deze liggen onder de eilanden Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog. Bij elk eiland worden op een deel van de proefvlakken mossels gestort. De drie onderzoeksplekken zijn goed te vergelijken, liggen op plekken waar van nature mosselbanken kunnen ontstaan en zijn relatief goed te bereiken door de onderzoekers. Lees meer…


Donderdag 17 februari 2011

De eerste nieuwsbrief van project Waddensleutels is uit! Het is ons voornemen om elk half jaar een nieuwsbrief te maken. U kunt zich vrijblijvend hierop abonneren door u aan te melden bij Quirin Smeele: q.smeele at natuurmonumenten.nl

Maar u kunt de brief natuurlijk ook van deze website downloaden.


Maandag 8 november 2010

Woensdag 20 oktober 2010 presenteerde Waddensleutels zich in Leeuwarden aan de buitenwereld op het symposium ‘Herstel sleutelprocessen in het intergetijdengebied van de Waddenzee’. De onderzoeksinstellingen lichtten hier de hypotheses en onderzoeksmethoden toe. De powerpoint-presentaties en het verslag van het symposium zijn hieronder te downloaden.


Vrijdag 8 oktober 2010

Op woensdag 20 oktober organiseert Waddensleutels het symposium ‘Herstel sleutelprocessen in het intergetijdengebied van de Waddenzee’.

Op dit symposium presenteren we de hypotheses en onderzoeksmethoden van Waddensleutels. Verder worden de eerste resultaten toegelicht en is er ‘s middags een discussie over de hypotheses en werkwijzen onder leiding van Prof. Dr. Carlo Heip.

U kunt hier de uitnodiging downloaden. U bent van harte welkom!
Opgeven kan via email: waddensleutels at businesscees.nl